Yerba mate – prosty przepis na witalność? Cz.1

2018-06-20
Słowo wstępu o „zielonym złocie” – skąd jest i jak powstaje?

Ostatnimi czasy coraz większą popularnością na całym świecie cieszy się zimozielona roślina o liściach noszących wiele nazw. Herbata Indian, yerba mate, mate, erva, chimarrao. Co takiego mają w sobie te jasnozielone listki, że rozsmakowały się w nich miliony osób na całym świecie?

Yerba mate a ostrokrzew paragwajski

Co te dwie nazwy mają ze sobą wspólnego? Śpieszymy z wyjaśnieniem, że właśnie od ostrokrzewu wszystko się zaczęło. Yerbą nazywa się suszone listki i łodyżki wyżej wspomnianego drzewa, które rośnie na terenie Ameryki Południowej, tj. w Brazylii, Paragwaju, Urugwaju i Argentynie. Jest rośliną subtropikalną, więc potrzebuje opadów rzędu 1500 mm rocznie. Najbardziej odpowiadają mu tereny górzyste, gleba bogata w fosfor i żelazo, duża temperatura i wilgotność. Jego wysokość zazwyczaj wynosi 6 – 8 metrów, nieprzycinane potrafi urosnąć do rozmiarów 13 metrów. Przycinanie znacznie ułatwia zbiory. Kwitnie drobnymi, kremowymi kwiatami, a owoce są ciemnoczerwone i mięsiste. Najbardziej jednak interesują nas liście – zimozielone, o owalnym kształcie i długości ponad 5 centymetrów. Ilex paraguariensis A. St. – Hill, bo tak brzmi łacińska nazwa ostrokrzewu, otrzymał ją w 1822 roku od francuskiego botanika Augusta de Saint – Hilaire, na cześć którego widnieje drugi człon nazwy.
Plantacja Ostrokrzewu Paragwajskiego

Niezwykły podarunek, czyli legenda odkrycia yerba mate

Około roku 1500 małe plemię Guarani wędrowało w poszukiwaniu dogodnego miejsca do zamieszkania. Było to konieczne co jakiś czas, by zamienić jałową glebę na możliwą do uprawy. Znaleźli je po drugiej stronie Wielkiego Oceanu. Pewien senior był już znużony ciągłymi przeprowadzkami i postanowił, iż będzie to ostatnie miejsce zamieszkania jego i jego pięknej córki, młodej Jary. Plemię wyruszyło w dalszą drogę. Pewnego dnia do ich samotnego domu zawitał szaman. Zauważył, że są smutni więc zapytał, czego potrzebują do szczęścia. Po wyłuszczeniu sprawy szaman dał im zieloną roślinę i przykazał, by ją zasadzili, następnie liście zerwali, wysuszyli, zmielili i zaparzyli gorącą lub zimną wodą. Szaman opuścił ich ze słowami, że odtąd napar ten stanie się ich wiernym kompanem. Po pewnym czasie dzięki piciu nowego napoju Indianin odzyskał siły na tyle, by ruszyć w stronę swego plemienia. Zarówno ojciec z córką, jak i nowy napój zostali przyjęci z radością.
Tak oto odkryto caa-mini, roślinę, z której powstał caa-y, napój, który później w Brazylii zyskał nazwę chimarrao, a w Urugwaju, Paragwaju i Argentynie nosił miano yerba mate.


Około roku 1600 do Ameryki Południowej przybyli jezuici. Mate początkowo została uznana przez nich za zło (jak zawsze w przypadku, gdy ludzie czegoś nie znają; warto pamiętać, że kawa i herbata przechodziły podobne oskarżenia). Po zapoznaniu się i skosztowaniu napoju przekonano się jednak, że działa on bardzo pozytywnie: znosi zmęczenie, poprawia koncentrację i reguluje procesy trawienne. Jezuici byli tak zachwyceni yerbą, że przetransportowali ją do Europy, dzięki czemu mieszkańcy i tego kontynentu mogli cieszyć się nowym napitkiem.

Wszystko, co dobre, kiedyś się kończy. Około roku 1770 cywilizacja Guarani przestała istnieć, a trzy lata później zakon jezuitów uległ kasacji. Kultywacją uprawy ostrokrzewu, jednak na minimalną skalę, zajęli się Gauchos – kowboje z Ameryki Południowej. Trwało to do roku 1892, kiedy to Frederico Neumann założył swą pierwszą plantację tego drzewa. To dzięki niemu stała się ona napojem narodowym ówczesnych mieszkańców Ameryki Łacińskiej.

Jak powstaje yerba mate?

Ostrokrzew paragwajski nie od razu znajduje swoje miejsce na plantacji. Specjalnie wyselekcjonowane ziarna są sadzone i dojrzewają przez około 8 miesięcy w szklarniach. Po tym czasie są przenoszone na plantacje. Okres wypuszczania liści trwa od maja do października; wtedy to przeprowadzane są zbiory, ręcznie – za pomocą maczet lub maszynowo. Zbiory rozpoczynają się od obcinania większych gałęzi, które spadają na rozścieloną pod drzewem plandekę. Następnie wycina się tylko listki i małe gałązki. Tak przygotowaną bazę wysyła się do przeróbki, która musi nastąpić nie dłużej niż 24 godziny od zbioru.

Obróbkę zaczyna się od suszenia yerba mate. Możemy przedstawić ją w kilku etapach:

  • Sapecado – suszenie wstępne, ma za zadanie zatrzymać utlenianie liści, pozbawić części wody, niektórych enzymów i mikroorganizmów. Listki są ogrzewane wysoką temperaturą przez 20 – 30 sekund; leżąc na taśmie, przejeżdżają przez płomień bez kontaktu z dymem. Powierzchnia liścia jest nagrzewana do 400° C, a wnętrze nie powyżej 65° C, co pozwala na zachowanie substancji odżywczych;
  • Secado – suszenie właściwe, całkowite. Liść może mieć bezpośredni kontakt z ogniem – sposób ten nazywa się carijo i obecnie odbywa się w wielkich, obracających się bębnach, lub pośredni, gdzie gorące powietrze dociera do liści przez tunel – jest to barbacua. Drugi sposób stosowany jest na małych plantacjach i jest oryginalnym sposobem suszenia mate przez Indian Guarani;
  • Canchado – mielenie. Listki zaraz po wysuszeniu listków są cięte maszynowo i pakowane w jutowe worki;
  • Beneficio – leżakowanie, odpoczywanie, które trwa około sześć miesięcy. Yerba ekologiczna i z mniejszych plantacji może leżakować nawet dwa lata;
  • Ponowne mielenie – daje nam listki takie, jakie możemy zobaczyć w sklepie;
  • Przesiewanie – przesiewa się listki od gałązek, aby potem zmieszać je w proporcjach takich, jakie chce osiągnąć producent. W zależności od plantacji końcowy produkt może mieć więcej pyłu i łodyżek, nasza mate ma same listki, dzięki czemu jest mniej gorzka.
Teraz można dodać aromaty bądź inne zioła, a także owoce. Yerba z dodatkami lub bez jest teraz pakowana i wysyłana do sklepów, a my możemy się cieszyć jej smakiem i właściwościami, o których opowiemy więcej w kolejnym tekście. Już teraz możemy zapewnić, że warto po nią sięgnąć.
Pokaż więcej wpisów z Czerwiec 2018
zawsze G R A T I S O W A dostawa
w minimum jednej formie wysyłki
wiele wygodnych form realizacji zamówienia 
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixelpixelpixelpixelpixelpixelpixelpixel